Beste Paul Verhoeven films

Paul Verhoeven is de enige Nederlandse regisseur die zowel in eigen land als in Hollywood blockbusters maakte die nu nog besproken worden. Van Turks Fruit in 1973 tot Benedetta in 2021 maakte hij films die schuren, choqueren en vaak slimmer zijn dan ze er op het eerste gezicht uitzien. Op deze pagina staan zijn tien beste films op volgorde, met advies over waar je het best kunt instappen.

Wat Verhoeven zo herkenbaar maakt

Verhoeven laat geweld en seks zien zonder weg te kijken, en dat is geen effectbejag maar zijn manier om mensen te tonen zoals ze zijn: driftig, egoïstisch en verrassend veerkrachtig. Zijn hoofdpersonen zijn zelden helden in de klassieke zin. In Zwartboek overleeft een joodse vrouw de oorlog door te liegen en te verleiden, en in Elle reageert Isabelle Huppert op een aanranding op een manier die je als kijker ongemakkelijk maakt. Daarnaast houdt hij van satire die zo droog wordt gebracht dat je hem kunt missen. RoboCop en Starship Troopers zien eruit als pure actie, maar steken de draak met commercie, militarisme en propaganda. Die dubbele bodem is precies waarom zijn Amerikaanse films zo goed zijn blijven staan.

Waar begin je met Verhoeven?

Heb je nog nooit iets van hem gezien, begin dan met RoboCop uit 1987. De film over een vermoorde agent die als cyborg terugkeert in een verloederd Detroit is spannend, grappig en meedogenloos, en laat in anderhalf uur zien waar Verhoeven voor staat. Wil je liever eerst Nederlands werk, kies dan Soldaat van Oranje. Dat verzetsdrama met Rutger Hauer en Jeroen Krabbé, gebaseerd op het boek van Erik Hazelhoff Roelfzema, is zijn meest toegankelijke film en een goede opstap naar Zwartboek, waarin Carice van Houten de hoofdrol speelt in een oorlogsthriller die heel wat minder zwart-wit is.

Voor wie welke film

Zoek je een liefdesverhaal dat je niet loslaat, dan is Turks Fruit de film. De verfilming van de roman van Jan Wolkers met Rutger Hauer en Monique van de Ven werd de best bezochte Nederlandse bioscoopfilm ooit en is rauw, grappig en uiteindelijk hartverscheurend. Houd je van sciencefiction met een knipoog, kies dan Total Recall met Arnold Schwarzenegger als bouwvakker die niet meer weet welke herinneringen echt zijn, of Starship Troopers, waarin jonge soldaten tegen reusachtige insecten vechten in een wereld die verdacht veel op een fascistische reclamefilm lijkt. Voor erotische thrillers met een kille rand heb je Basic Instinct, met Michael Douglas en Sharon Stone, en het eerdere De Vierde Man, waarin Jeroen Krabbé een schrijver speelt die steeds onheilspellender visioenen krijgt. Elle en Benedetta zijn zijn latere, Franstalige werk: volwassen, provocerend en vol zwarte humor. Bijna al deze films zijn uitdrukkelijk bedoeld voor volwassenen, dus kijk ze niet met jonge tieners op de bank.

Drie hoofdstukken in een carrière

Verhoevens loopbaan valt in drie hoofdstukken uiteen. In de jaren zeventig en vroege jaren tachtig maakte hij met scenarist Gerard Soeteman de films die het Nederlandse publiek massaal naar de bioscoop trokken en tegelijk flink wat ophef veroorzaakten. Halverwege de jaren tachtig vertrok hij naar Amerika, waar hij in tien jaar tijd een reeks grote studiofilms afleverde. Na zijn terugkeer naar Europa maakte hij met Zwartboek een comeback in Nederland en daarna zijn Franse films, waarvan Elle de meeste prijzen won, waaronder een Golden Globe voor Huppert. Wie de drie periodes naast elkaar legt, ziet dezelfde regisseur: alleen het budget en de taal veranderden.

Tips voor je kijkvolgorde

Een mooie manier om hem te leren kennen is afwisselen tussen Nederland en Hollywood. Kijk Turks Fruit en dan RoboCop, en je ziet hoe dezelfde energie in totaal verschillende genres werkt. Een themavond over oorlog combineert Soldaat van Oranje met Zwartboek; die twee laten zien hoe zijn kijk op het verzet in dertig jaar veranderde. Plan je een sciencefictionavond, dan passen Total Recall en Starship Troopers goed achter elkaar, al duurt die combinatie bij elkaar bijna vier uur. Bewaar Benedetta en De Vierde Man voor wanneer je zijn stijl al kent: ze zijn het meest uitgesproken en werken beter als je weet dat zijn provocaties bijna altijd een punt hebben. Elke titel op deze lijst heeft een link waarmee je ziet waar hij op dit moment te kijken is.